Woensdag 22 oktober 2003, 18.00

Presentatie O preto de coração brancoe van Arthur Japin en A canção sublime de um talvez van Arjen Duinker

Livraria Bulhosa
Campo Grande, 10b, Lisboa
Tel. 217 994 194

‘Zelden zal de directe, magische invloed van kunst zo groot zijn geweest’, schreef een criticus over het werk van Arthur Japin. Japin schreef voor toneel, radio en televisie en maakte zijn literaire debuut in 1996 met een bundel korte verhalen.
Zijn internationale doorbraak beleefde hij een jaar later met zijn eerste roman De zwarte met het witte hart (O preto de coração brancoe, Teorema 2003) waarmee hij verschillende literaire prijzen in de wacht sleepte en zijn naam vestigde als literair auteur. Deze historische roman beschrijft het tragische verhaal van twee Ashanti prinsen, Kwasi en Kwame, die in 1837 als geschenk aan de koning Willem I naar Nederland werden gebracht. In De zwarte met het witte hart worden feit en fictie vermengd tot een meesterlijk en aangrijpend boek. De zwarte met het witte hart is in vele talen vertaald en is de eerste roman van Arthur Japin in Portugese vertaling.
Sinds zijn debuut in 1988 wordt Arjen Duinker beschouwd als een van de origineelste en eigenzinnigste stemmen uit de hedendaagse Nederlandse poëzie. In Duinkers poëzie wordt de werkelijkheid van dingen en voorwerpen, natuurlijk of gefabriceerd, beschreven, nadrukkelijk zonder te vervallen in (menselijke) abstracties en zonder tussenkomst van (menselijke) gedachten of emoties:
‘Als jij me abstracties geeft / Geef ik jou een waaier van hout’
En:
‘Niets is mij vreemder dan verbondenheid in voelen / Door middel van denken.’
Met zijn eigenzinnige poëzie heeft hij nationaal en internationaal veel lof geoogst; zijn werk is inmiddels in verschillende talen vertaald. Een van zijn gedichten ‘De steen bloeit’ is in het kader van een poëzieproject zelfs in 240 talen vertaald. Van Arjen Duinker verschijnt in het Portugees de bundel A canção sublime de um talvez (Teorema, 2003).

Donderdag 23 oktober 2003, 10.00

Openingsceremonie Expolingua Portugal 2003
Gastspreker: Gerrit Komrij

Auditório 1 do Forum Telecom
Av. Fontes Pereira de Melo, 38
Tel. 213 117 000

Op de Expolingua Portugal 2003 – 14º Salão Português de Línguas e Culturas staat de Nederlandse taal centraal. Het Literair Productie- en Vertalingenfonds presenteert zich op deze beurs samen met het Vlaams Fonds voor de Letteren.

NEVENPROGRAMMA

Dinsdag 21 oktober 2003, 18h00
Livraria Bulhosa

‘Pessoa a duas vozes’, poëzie van Fernando Pessoa, voorgelezen in het Portugees en het Nederlands door Filipe Ferrer en Lut Caenen.

Dinsdag 21 oktober 2003, 21.00 – Cinemateca Portuguesa

Vertoning film De tweeling in aanwezigheid van schrijfster Tessa de Loo en filmmaker Ben Sombogaart.

Woensdag 22 oktober 2003, 21.00
Teatro São Luís, Jardim de Inverno

'De Camões a Slauerhoff', concert Cristina Branco.

Donderdag 23 oktober 2003, 21.00 – Cinemateca Portuguesa

Vertoning film Vallen gebaseerd op het gelijknamige verhaal van Anne Provoost. In aanwezigheid van de auteur.

Quinta-feira 23 de Outubro 2003, 18h30

Afrika, mijn verloren continent
Met: Adriaan van Dis, Moses Isegawa en Arthur Japin. Moderator: Arie Pos

Casa Fernando Pessoa
Rua Coelho da Rocha, 16-18
1250-088 Lisboa
Tel. 213 968 190

Moses Isegawa verliet zijn geboorteland Oeganda om zich in Nederland te wijden aan het schrijven van ‘de grote Afrikaanse roman’. Al met zijn eerste boek deed hij die belofte gestand: Abessijnse kronieken (Crónicas Abissínias, Temas e Debates, 2001) was een onmiddellijk succes en werd door de internationale pers met lof ontvangen, onder andere door de Süddeutsche Zeitung, die het boek omschreef als ‘een geschiedenis van een familie en van een gemeenschap, het verhaal van Afrikaanse tradities en zeden, een caleidoscoop van fantasieën, fantastische verhalen en dromen’.
Adriaan van Dis is een schrijver die de confrontatie met de andere cultuur opzoekt. Deze zoektocht en de conflicten die daaruit voortkomen krijgen vorm in veel van zijn werken, van zijn debuutroman Nathan Sid tot zijn meest recente werk Familieziek. De confrontatie tussen twee culturen is ook sterk aanwezig in het verslag van zijn reis door Zuid Afrika, Het beloofde land (A terra prometida, Dom Quixote 2003). Van Dis engageert zich met het ‘verloren’ continent Afrika, dat hij niettemin zeer kritisch beschrijft; niet alleen het aperte racisme van de blanken wordt aan de kaak gesteld, ook de minachting voor de mensenrechten, de corruptie en de feodale verhoudingen binnen de gemeenschap van zwarte Afrikanen. Van Adriaan van Dis is naast Het beloofde land ook In Afrika (Em Africa; romance de viagem, Dom Quixote, 1998) in Portugal verschenen.
Moses Isegawa en Adriaan van Dis gaan samen met Arthur Japin in gesprek over Afrika als bron van literaire verbeelding. (Moderator: Arie Pos.)

De manifestatie ‘Novas Vozes: Schrijvers uit Nederland en Vlaanderen’ wordt georganiseerd door het Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds en het Vlaams Fonds voor de Letteren. De manifestatie maakt deel uit van de “Jornadas de Cultura Neerlandesa” (10-26 oktober) in Lissabon, een festival dat door de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden is opgezet ter gelegenheid van de Expolíngua Portugal 2003 (23-25 oktober). Meer informatie: www.emb-paisesbaixos.pt.

Donderdag 23 oktober 2003, 21.30

Nederlandse en Portugese poëzie
Met: Gerrit Komrij, Arjen Duinker en Ana Hatherly. Moderador: Casimiro de Brito.

Casa Fernando Pessoa

‘Poëzie is niet alleen een aanjager van dromen, een bezweerder van angsten, een opwekker van doden, ze is ook de meest betaalbare en gulle toverdokter’, aldus schrijver, essayist, vertaler, satiricus en, bovenal, dichter Gerrit Komrij, zonder twijfel een van de meest productieve schrijvers van het Nederlandse taalgebied. Komrij’s oeuvre kenmerkt zich door grote veelzijdigheid, maar ook door hechte samenhang. Hoewel zijn werk vol tegenstrijdige impulsen is, blijkt zelfs uit zijn meest spottende geschriften een betrokkenheid bij integere en authentieke expressie – bij culturele uitingen die door hun moed, humor, of energie het alledaagse ter discussie stellen of het voorspelbare ondermijnen. Het spanningsrijke oeuvre dat hiermee is ontstaan, is met vele literaire prijzen bekroond en leverde hem recentelijk de verkiezing tot ‘Dichter des Vaderlands’ op. Op deze poëzieavond lezen Gerrit Komrij, Arjen Duinker en de bekende Portugese dichteres Ana Hatherly voor uit eigen werk en spreken met elkaar over Nederlandse en Portugese poëzie. De avond wordt gepresenteerd door dichter Casimiro de Brito.

Vrijdag 24 oktober 2003, 17.30

Presentatie van A terra prometida van Adriaan van Dis

Livraria Bulhosa

In de gerenommeerde boekhandel Bulhosa vindt een programma plaats gewijd aan Adriaan van Dis en de presentatie van zijn meest recente werk in Portugese vertaling, Het beloofde land (Dom Quixote, 2003).

Vrijdag 24 oktober 2003, 18.30

Ode aan de jeugd
Met: Anne Provoost en Arne Sierens. Moderator: Arie Pos.

Casa Fernando Pessoa

Anne Provoost behoort tot de belangrijkste en meest vernieuwende kinderboekenauteurs uit Vlaanderen. Ze debuteerde met Mijn tante is een grindewal (A minha tia é uma baleia, Afrontamento 2002), een roman waarin een controversieel thema (incest) op een tegelijkertijd natuurlijke en uitgesproken manier wordt behandeld en die algemeen wordt gewaardeerd om zijn gecontroleerde, verzorgde stijl en zijn psychologische diepgang. Ook in haar latere werken, zoals het veelgeprezen Vallen, waarin onderwerpen als extremisme en racisme aan de orden worden gesteld, bewijst zij de dialoog met de actualiteit niet te schuwen. Mijn tante is een grindewal is Provoosts eerste boek in Portugese vertaling.
Arne Sierens (1959) is een monument van het hedendaags theater in Vlaanderen. Hij schreef en regisseerde een aantal ‘evergreens’ die voor vuurwerk in het Vlaamse theaterlandschap zorgden. Sierens’ theaterteksten vinden steeds vaker hun weg naar het buitenland. Zo was het voor beroering zorgende Niet alle Marokkanen zijn dieveneen groot succes in Parijs. Het werk van Sierens is ook in Portugal bekend. Het (jonge) theatergezelschap Artistas Unidos uit Lissabon zette O mijn Blackie (O meu Blackie e outras peças , Campo das Letras, 2002) en De broers Geboers (Os irmãaos Geboers) (O meu Blackie e outras peças , Campo das Letras, 2002) met succes op de planken. Het weekblad Expresso en het rockmagazine Blitz riepen ze uit tot de beste producties van 2001.

Vrijdag 24 oktober 2003, 21.30

‘In Nederland wil ik niet leven’ – Nederlandse schrijver over Portugal
Met: Gerrit Komrij en Tessa de Loo. Moderator: Simon Kuin.

Casa Fernando Pessoa

‘In Nederland wil ik niet blijven, / Ik zou er dichtgroeien en verstijven’, dichtte de Nederlandse zeeman-dichter J.J. Slauerhoff, die dankzij zijn zeereizen vele malen in Portugal verbleef en een grote liefde voor Lissabon en Porto ontwikkelde. Twee hedendaagse schrijvers die Nederland verruilden voor een bestaan in Portugal zijn Gerrit Komrij en Tessa de Loo. Komrij schreef er zelfs twee boeken over: Atrás dos montes (Asa, 1997) en Um almoço de negócios em Sintra (Asa, 1999). Tessa de Loo werd in Nederland op slag een populaire schrijver na de publikatie van haar eerste boek, de verhalenbundel De meisjes van de suikerwerkfabriek, dat door het lezerspubliek werd gewaardeerd omwille van zijn directe en toegankelijke stijl en de intrigerende plots. Internationaal brak zij door met haar roman De tweeling, die inmiddels in vele landen is uitgebracht en binnenkort in Portugese vertaling verschijnt bij uitgeverij Góotica. De tweeling is recentelijk verfilmd (zie nevenprogramma). Tessa de Loo woont afwisselend in Parijs en Loulé (Algarve). Met Gerrit Komrij spreekt zij over leven en schrijven in Portugal. (Moderator: Simon Kuin.)