Succes en mythe

Ik schrijf vanuit Peking waar zojuist de Beijing Boekenbeurs is afgelopen. Vier lange dagen vol ontmoetingen. Dit was het tweede jaar dat wij de Nederlandse literatuur hier presenteerden, opnieuw gewapend met een fraaie brochure. Was vorig jaar een groot en onverwacht succes – momenteel is een dertigtal titels in voorbereiding waarvan de rechten zijn verkocht – dit jaar overtrof onze verwachtingen opnieuw.

Allereerst konden wij de eerste vier Nederlandse titels in Chinese vertaling zien verschijnen en presenteren, titels van Douwe Draaisma, Jeltho Drenth, Johan Goudsblom en Mineke Schipper, prachtig vormgegeven.

Johan Goudsblom signeert

Daarnaast hadden we een groot aantal intensieve gesprekken met uitgevers, vertalers, journalisten, boekhandelaars. Laat ik nu eerst enige mythen wegnemen, hoezeer ik ook van mythen houd.

• Veel Chinese uitgevers zijn op de hoogte van de Europese literatuur uit speciaal Frankrijk, Engeland en Duitsland en hebben grote interesse voor de literatuur van kleinere als het onze.
• Chinese uitgevers hebben een diepe belangstelling voor literatuur, filosofie, alle vormen van kennis die in boeken worden overgedragen, en ze weten wel wat ze kiezen.
• Chinese uitgevers betalen rechten, en produceren professioneel. Er zijn systemen van distributie en er wordt gewerkt aan promotie en publiciteit.
• Er is een leergierig lezerspubliek. Loop een van de vele boekhandels binnen en je ziet tientallen jongen mensen lezen in alle denkbare houdingen.
• Chinese uitgevers zijn bereid de Nederlandse literatuur te exploreren, ze associëren die met Spinoza, Erasmus, Huizinga, maar ook met Anne Frank, de diplomaat-schrijver Van Gulik, en meer contemporain met poëzie, waarvan opvallend veel uitgevers kennis hebben.

Geconfronteerd te worden, en dat telkens weer, met die rijke geschiedenis, maakte dat onze beurs vol wonderbaarlijke gesprekken was. Tenminste zes uitgevers willen de komende jaren een Nederlandse bibliotheek uitbrengen met twintigste-eeuwse klassieken, contemporaine literatuur, non fictie, kinder- en jeugdliteratuur. Zo denken ze maximale zichtbaarheid te kunnen geven aan deze boeken. We spraken met de oudste moderne uitgeverijen en heel jonge uitgeverijen, met uitgevers die streng selecteren en meer avontuurlijk ingestelde uitgevers. Maar in het algemeen stuitten wij op grote aandacht en nieuwsgierigheid, met grote verwachtingen van boeken. Opvallend is ook de totale afwezigheid van geborneerdheid, van dat gevoel van ‘alles ist schon da gewesen’. Een andere zegen is voorlopig het ontbreken van dat tot het uiterste gevormde en misvormende commerciële instinct dat in het Westen niet meer weg te denken is.

Het wordt dus tijd dat de Nederlandse uitgevers hun Chinese collega’s gaan ontmoeten. Het zou al een grote sprong voorwaarts zijn als Chinese uitgevers die de rechten van boeken willen verwerven even ordentelijk worden behandeld als uitgevers uit het Westen.

Een Chinese uitgever vertelde dat hij eind jaren tachtig de Nederlandse poëzie had leren kennen en dat die poëzie zijn literaire beleving sindsdien had bepaald, een andere uitgever vertelde dat Spinoza zijn leermeester was. Het is met andere woorden een voorrecht om met zulke mensen te praten, met mensen die in de kracht van het woord geloven, die de literatuur de meest bijzondere plek in hun leven geven.

Om tot slot even praktisch te worden. Voor welke schrijvers was er dan waarachtige en serieuze belangstelling? Bij de fictie voor onder meer Couperus, Dermout, Slauerhoff, Hermans, Haasse, Reve, Mulisch, Nooteboom, Van Woerden; bij de non fictie voor onder meer Mandeville, De Jongh, Dresden, Dijksterhuis, Hillesum, Goudsmit, De Swaan, Schilthuisen, Keizer; bij de kinder- en jeugdliteratuur voor Bomans, Van Leeuwen, Biegel, Tellegen, Van Haeringen, Schubert, van der Vlugt, Haring.

De komende maanden zullen we proberen zoveel mogelijk concreet te maken in de hoop het komende jaar opnieuw een aantal mooie boeken te kunnen presenteren. Zoals het Chinese spreekwoord luidt: ‘Een boek is als een vrouw, je kunt er eindeloos in lezen.’

Henk Pröpper

Gepubliceerd: 4 september 2006 [ columns ]