In memoriam Hugo Claus

Hugo Claus heeft gisteren 19 maart 2008 in een Antwerps ziekenhuis de dood gevonden. Hij leed aan de ziekte van Alzheimer en heeft zelf het moment van zijn overlijden gekozen. Het Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds betreurt de dood van een groot en bijzonder mens en de schrijver van een indrukwekkend oeuvre, dat tot ver over de grenzen zijn lezers vond.

Hugo Claus is vaak met het NLPVF op reis geweest om zijn werk in het buitenland ten gehore te brengen. Hij wilde alleen poëzie voorlezen. Zijn voorkomen, stem en concentratie heeft zalen overal ter wereld muisstil naar zijn gedichten doen luisteren.

Een van de laatste keren dat Hugo Claus met het NLPVF op reis was, was in 2002 naar New York. Hoewel toen de eerste tekenen van zijn ziekte zich toonden - zo stond hij midden in de nacht op om te gaan ontbijten en zich vervolgens te verbazen dat het zo stil was in New York - waren zijn humor, vriendschappelijkheid en werklust groot als altijd. Op de ochtend voor zijn performance in The New School vertaalde hij bij wijze van experiment zijn engelse vertaling van ‘Tien manieren om P.B. Shelley te zien’ die hij die avond voorlas, terug in het Nederlands. Helaas is deze unieke versie in een van de vele yellow cabs in New York zoekgeraakt. Meer dan 300 New Yorkers luisterden in volle aandacht naar Claus’ zinderende voordracht.

In 2004 las Hugo Claus zijn gedichten in het Nederlands-Vlaamse programma ‘Kennen Sie Ihre Nachbarn?’ in de Kulturbrauerei in Berlijn. Zijn optreden was een groot succes.

Het NLPVF zal zich als altijd, samen met het Vlaams Fonds voor de Letteren, ten volle blijven inzetten om het werk van Claus in het buitenland onder de aandacht te brengen. Wij zullen Hugo Claus zeer missen.

In de translations database van het NLPVF, waar alle vertalingen van Nederlandstalige auteurs zijn vermeld, zijn 232 titelbeschrijvingen te vinden van vertalingen van Claus’ werken. Zie: www.nlpvf.nl/translations

Hieronder de vertaling in het Duits en in het Engels van ‘Envoi’

ENVOI

Mijn verzen staan nog wat te gapen.
Ik word dit nooit gewoon. Zij hebben hier lang
genoeg gewoond.
Genoeg. Ik stuur ze ‘t huis uit. ik wil niet wachten
tot hun tenen koud zijn.
Ongehinderd door hun onhelder misbaar
wil ik het gegons van de zon horen
of dat van mijn hart, die verraderlijke spons die verhardt.

Mijn verzen neuken niet klassiek,
zij brabbelen ordinair of brallen al te nobel.
In de winter springen hun lippen,
in de lente liggen zij plat bij de eerste warmte,
zij verzieken mijn zomer
en in de herfst ruiken zij naar vrouwen.

Genoeg. Nog twaalf regels lang op dit blad
hou ik ze de hand boven het hoofd
en dan krijgen zij een schop in hun gat.
Ga elders drammen, rijmen van een cent,
elders beven voor twaalf lezers
en een snurkende recensent.

Ga nu, verzen, op jullie lichte voeten,
jullie hebben niet hard getrapt op de oude aarde
waar de graven lachen als zij hun gasten zien,
het ene lijk gestapeld op het andere.
Ga nu en wankel naar haar
die ik niet ken.

(copyright De Bezige Bij & Hugo Claus, uit Gedichten 1948-1993)

ENVOI

Meine Verse gähnen noch ein bißchen.
Daran gewöhn ich mich nie. Sie haben hier lang genug gewohnt.
Genug. lch schick sie weg, ich will nicht warten
bis ihre Zehen kalt sind.
Durch ihr verworrenes Gelärm nicht gestört
möchte ich das Dröhnen der Sonne hören
oder das meines Herzens, der sich verhärtende Schwamm, der verrät.

Meine Verse vögeln nicht klassisch,
sie plappern ordinär oder prahlen allzu vornehm.
lm Winter springen ihnen die Lippen,
im Frühling liegen sie bei der ersten Wärme flach.
sie versauen mir den Sommer,
und im Herbst riechen sie nach Frauen.

Genug. Noch zwölf Zeilen lang auf diesem Blatt
halt ich ihnen die Hand übers Haupt
und dann kriegen sie einen Tritt in den Arsch.
Nölt anderswo, ihr Reime für einen Cent,
bebt anderswo für zwölf Leser
und einen schnarchenden Rezensent’.

Geht jetzt Verse, auf euren leichten Füßen,
ihr habt nicht schwer getreten auf der alten Erde,
wo die Gräber lachen, wenn sie ihre Gäste sehen,
die eine Leiche auf die andere gestapelt.
Geht jetzt und taumelt zu ihr,
die ich nicht kenne.

(übertragen von Maria Csollàny,
Copyright beim Übersetzer & Klett-Cotta
Aus: Hugo Claus, Gedichte, Klett-Cotta, Stuttgart 2000)

ENVOI

My verses stand gawping a bit.
I never get used to this. They’ve lived here
long enough.
Enough. I send them out of the house, I don’t want to wait
until their toes are cold.
Unhampered by their unclear clamour
I want to hear the humming of the sun
or that of my heart, that treacherous sponge that hardens.

My verses don’t screw classically,
they babble commonly and bluster far too nobly.
In winter their lips leap.
in spring they lie flat at the first warmth,
they ruin my summer
and in autumn they smell of women.

Enough. For another twelve lines on this sheet
I’ll hold my hand over their head
and then they’ll get a boot up the arse.
Go and pester elsewhere, one-cent rhymes
tremble elsewhere before twelve readers
and a snoring reviewer.

Go now, verses, on your light feet,
you have not trodden hard on the old earth
where the graves laugh when they see their guests,
the one corpse stacked on top of the other.
Go now and stagger to her
whom I do not know.

(translation and copyright John Irons)

Gepubliceerd: 20 maart 2008 [ nieuws ]